Efektywna terapia logopedyczna u dzieci autystycznych

Zaburzenia interakcji społecznych występujące w autyzmie są ściśle powiązane ze  sprawnością komunikacyjną.

Diagnozę, której dokonują logopedzi, najczęściej dotyczy zaburzonych faktów językowych zwykle w perspektywie statycznej (mowa jest o m.in. ubogim słownictwie i gramatyce, występowaniu echolalii czy nieumiejętności używania zaimków).

Statyczność opisu objawia się tym, że język dzieci z autyzmem rozpatrywany jest w oderwaniu od faktycznej sytuacji komunikacyjnej. W trakcie tego typu analizy wypowiedzi nie uwzględnia się kontekstu zdaniowego i sytuacyjnego. Efektem takiego postępowania jest odsuwanie na dalszy plan problemu zaburzonych relacji społecznych, będących skutkiem upośledzenia tych kompetencji u dzieci z autyzmem i tym samym nie ukazywanie możliwości pełnego obrazu zaburzenia.

O wiele ważniejszym, w przypadku autyzmu jest sytuacja kontaktu językowego dzieci z autyzmem ze społeczeństwem, na co  w swoich badaniach zwrócił na to uwagę Dell Hymes.  Perspektywa ta pozwala skupić się na użyciu systemu do porozumiewania się, a więc w sposób szczególny na sprawności komunikacyjnej.

Tym samym punkt ciężkości został przeniesiony ze zdolności posługiwania się językiem na umiejętność porozumiewania się za pomocą tego języka, a więc reguły użycia języka dominują w komunikacji nad regułami gramatycznymi.

To podejście naukowe jest szczególnie ważne w prowadzeniu terapii logopedycznej, bowiem kompetencja komunikacyjna staje się  centralnym obszarem w jej prowadzeniu, a nie jak dotychczas kompetencja językowa.

Zauważa się, że najbardziej specyficzną cechą mowy osoby autystycznej jest brak jej wykorzystania do komunikowania się (Bobkowicz-Lewartowska). Kompetencja językowa osób z autyzmem przewyższa kompetencję komunikacyjną. To założenie stanowi podstawę krytyki wszystkich dotychczasowych  koncepcji, w myśl których trudności osób autystycznych są spowodowane brakiem systemu językowego lub jego niewystarczającym ukształtowaniem się, a więc wyłącznie deficytem języka. Rzeczywistość jest inna, pokazuje, że dziecko jest w stanie poprawnie artykułować słowa, mówić całymi zdaniami lub opowiadać na tematy zgodne ze swoimi zainteresowaniami. Takiego użycia języka nie można jednak nazwać komunikacją, gdyż ta zakłada współistnienie drugiej osoby, a także respektowanie zasad potocznej dyskusji.

Wnioski jakie płyną z takiego podejścia do  rozwoju mowy u dzieci ze spektrum autyzmu, wskazują na nowe metody pracy terapeutycznej ze wskazaniem na zintegrowane oddziaływanie logopedyczno-psychologiczne, w którym dominująca jest codzienna praca z dziećmi z autyzmem rozwijająca sprawność komunikacyjną.

Przykład braku kompetencji komunikacyjnej przy posiadanej kompetencji językowej:

Lubisz grać w gry?

-tak

na czy polegają?

-obliczam

a co obliczasz?

-że wygrywam

kto wygrywa i dlaczego ty wygrywasz?

-lubię grać

możesz lubić grać i możesz też przegrywać, a dlaczego Ty zawsze wygrywasz?

-bo lubię grać

jakie są zasady gry?

– są super

a możesz powiedzieć co to znaczy super

-one polegają, że ja wygram i w nie gram

 ja rozumiem że w nie grasz ale jaka jest zasada?

 -no jest fajna

a co trzeba w niej zrobić?

 -różne układać kształty

 i co jeszcze trzeba zrobić?

 -ułożyć różne rzeczy

jakie to są rzeczy?

– na przykład różne i wszystkie

nie odpowiedziałeś mi,  powiedziałeś różne albo wszystkie i dalej nie wiem jakie to są rzeczy. Powiedz mi jakie to są rzeczy?

– mega super

acha są mega super a  którą z tych gier  lubisz najbardziej?

– wszystkie gry lubię

 a masz jakąś ulubioną?

-no tak

i

– ona polega, no w różnych miejscach i stawiam wszystkie rzeczy

Autor; Marzena Mandziej -logopeda/psycholog

Nawigacja wpisu