Jak wygląda idealna przestrzeń terapeutyczna?

d

Istnieje kilka pytań, które warto sobie zadać, gdy mówimy o istotności przestrzeni w przebiegu terapii.

Czy pierwsze wrażenie miejsca, do którego wchodzimy może mieć wpływ na naszą motywację do terapii?

W jakim stopniu estetyka pomieszczenia może wpłynąć na poczucie bezpieczeństwa w trakcie terapii?

Czy poziom wiary we współpracę z terapeutą i jej pozytywne skutki może być zależny od emocjonalnego i fizycznego komfortu, jaki daje pokój terapeutyczny?

Bardzo łatwo przeoczyć istotność estetyki przestrzeni terapeutycznej, a przecież wielokrotnie jest to przestrzeń, w której pacjent spędza wszystkie godziny swojej terapii. Jak mówi Phelps at al. „Źle zaprojektowana przestrzeń terapeutyczna, może obniżyć jakość interakcji pomiędzy pacjentem a terapeutą. […] Podejmowanie wysiłku stworzenia mniej klinicznego środowiska może być korzystne w skutkach dla obydwu stron.” (Phelps et al., 2008, p. 404).

Chaikin zaleca, by przy tworzeniu przestrzeni terapeutycznej brać pod uwagę wygodne siedzenia, dywany, skoordynowane ze sobą kolory, naturalne światło, elementy sztuki, jak obrazy na ścianach, roślinność i okna z widokiem na naturę. Pacjenci chętniej otwierają się w ciepłych, intymnych pomieszczeniach (ze zdjęciami na ścianach, dywanami i delikatnym oświetleniem), niż w pomieszczeniach „zimnych” (sam cement, ściany bez obrazów, oświetlenie fluorescencyjne) (Chaikin et al., 1976, p. 479).

Jaki wpływ mają poszczególne elementy pokoju?

Siedzenia:

W badaniu Pressley’a i Heesacker’a z 2001 roku, pacjenci preferują ustawienie siedzeń terapeuty i klienta w odległości pośredniej (nie za daleko, nie za blisko). Badanie Lecomta z 1981 roku określiło uśrednioną optymalną odległość na 127cm. Według ich badania taka odległość maksymalizuje komunikację z jednoczesnym zachowaniem poczucia komfortu i bezpieczeństwa klienta.

Co ciekawe, jeśli klient ma pewien stopień kontroli nad meblami znajdującymi się w pokoju, jak możliwość przesunięcia krzesła, czy stolik na kółkach, odczuwają wysoki poziom komfortu, autonomii i równości z terapeutą. (Pressley i Heesacker, 2001.) Pokazuje to, że możliwość personalizacji ułożenia mebli w przestrzeni może odgrywać bardzo istotną rolę w terapii pacjentów, którzy uskarżają się na poczucie braku kontroli nad swoim życiem.

Kolor:

Odczucie komfortu w odniesieniu do poszczególnych kolorów jest bardzo indywidualne, dlatego w wielu badaniach wyniki odnośnie postrzegania kolorów nie są jednoznaczne, często nawet sobie zaprzeczają. Przyczyny bardzo indywidualnej, osobniczej reakcji na dany kolor leżą między innymi w różnicach kulturowych i doświadczeniach osobniczych.

Dzieci i młodzi dorośli reagują pozytywnie na jasne kolory. Jednakże całkowicie białe ściany mogą zwiększać poczucie stresu. Dorośli natomiast wolą przebywać w pomieszczeniach z kolorami o niższej saturacji.

Oświetlenie:

Promienie słoneczne, czy też światło dzienne ma pozytywny wpływ na poczucie stresu i lęku. Delikatne, ciepłe światło i światło dzienne w pokoju terapeutycznym wspiera otwarcie pacjenta, zmniejsza ryzyko depresji i wpływa pozytywnie na odbiór terapeuty.

Natura:

Widok na naturę wzbudza pozytywniejsze uczucia, niż widok przestrzeni miejskiej. (Ulrich, 1979 i 1991) Według badań, również obrazy z elementami natury, mają pozytywny wpływ na samopoczucie odbiorcy.

Wprowadzenie natury za pomocą roślin doniczkowych bezpośrednio do przestrzeni terapeutycznej, zwiększa komfort, polepsza nastrój i uatrakcyjnia odbiór pomieszczenia. W swoim przeglądzie literatury eksperymentalnej, Brinslimark doszedł do wniosku, że obecność roślin w przestrzeni daje pozytywne efekty psychologiczne, jak redukcja stresu i zwiększenie tolerancji bólu.

Podsumowanie

Według badań, przestrzeń w której przebywamy ma ogromny wpływ na nasze samopoczucie. Terapeuta ma za zadanie uwzględnić istotność przestrzeni terapeutycznej w prowadzeniu terapii i dostosować ją możliwie najbardziej pod potrzeby swoich klientów.

Jednak każdy człowiek jest inny i każdy człowiek zmaga się z innymi problemami, dlatego nie istnieje jedna optymalna przestrzeń, w której każdy będzie się czuł równie komfortowo.

Zadaniem terapeuty jest przygotowanie przestrzeni jak najbardziej zoptymalizowanej, wprowadzającej poczucie komfortu u większości pacjentów. Przestrzeni spokojnej, z miękkimi elementami, jak poduszki czy dywany, oświetleniem dziennym i roślinami doniczkowymi.

Przestrzeń ta powinna mieć jednocześnie elementy elastyczności, pozwalające na dostosowanie jej pod indywidualne potrzeby klientów, jak światła o zmiennym natężeniu czy fotele, które z łatwością można przesunąć i ustawić w dogodniejszym dla pacjenta miejscu.

Jeśli szukają Państwo takiej przestrzeni dla siebie, czy swoich najbliższych, zapraszamy do naszego Centrum Diagnozy i Terapii Vivere Aude, gdzie każdy pokój terapeutyczny przygotowaliśmy z myślą o Państwa potrzebach i psychice, zgodnie z najnowszymi doniesieniami ze świata nauki.

d

Marzena Mandziej

Psycholog i Psychoterapeuta Gestalt

Anna Strosznajder

Studentka V roku kierunku lekarskiego, UMB

d


Bibliografia:

Bringslimark, T., Hartig, T., & Patil, G. G. (2009). The psychological benefits of indoor
plants: A critical review of the experimental literature. Journal of Environmental
Psychology, 29(4), 422 – 433.

Dijkstra, K., Pieterse, M. E., & Pruyn, A. Th. H. (2008). Individual differences in reactions
towards color in simulated healthcare environments: The role of stimulus screening
ability. Journal of Environmental Psychology, 28, 268 – 277

Lecomte, C., Bernstein, B. L., & Dumont, F. (1981). Counseling interactions as a function of
spatial-environment conditions. Journal of Counseling Psychology, 28(6), 536 – 539.

Phelps, C., Horrigan, D., Protheroe, L. K., Hopkin, J., Jones, W., & Murray, A. (2008). “I
wouldn’t classify myself as a patient”: The importance of a “well-being” environment
for individuals receiving counselling about familial cancer risk. Journal of Genetic
Counselling, 17, 394 – 405.

Pressly, P. K., & Heesacker, M. (2001). The physical environment and counseling: A review
of theory and research. Journal of Counseling and Development, 79(2), 148 – 160.

Tofle, R. B., Schwartz, B., Yoon, S., & Max-Royale, A. (2004). Color in healthcare
environments: A critical review of the research literature. San Francisco, CA: The
Coalition for Health Environments Research (CHER).

Ulrich, R. (1979). Visual landscapes and psychological wellbeing. Landscape Research, 4(1),
17-23.


Ulrich, R., S., Simons, R. F., Losito, B. D., Fiorito, E., Miles, M. A., & Zelson, M. (1991).
Stress recovery during exposure to natural and urban environments. Journal of
Environmental Psychology, 11, 201 – 230.